Wij grijpen in
Je hebt het ongetwijfeld al eens gehoord of gezien: op straat krijgt iemand ongewenst seksuele opmerkingen, een vriend gedraagt zich net iets te affectief, een collega krijgt te maken met seksuele ‘mopjes’... Ook jij kan als voorbijganger, kennis, collega of vriend(in) tussenkomen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag. Samen met ZIJkant gingen we aan de slag met de 5A’s van Sensoa. Dit zijn 5 technieken om tussen te komen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag.
De vijf A's
Reageren is niet altijd simpel. Afhankelijk van de situatie kan je verschillende acties proberen. Oefening baart kunst: hoe vaker je tussenkomt, hoe meer technieken je onder de knie krijgt en hoe meer je anderen inspireert.
Door een andere omstaander te betrekken sta je samen sterker. Misschien bevindt die vriend, chauffeur, voorbijganger... zich in een betere positie om tussen te komen. Door anderen te betrekken loop je zelf ook minder gevaar om in een onveilige situatie te belanden. Voorbeeld: Je ziet dat een meisje in een café wordt betast door een dronken man. Aan de lichaamstaal van het meisje is duidelijk te zien dat dit ongewenst is. Omdat je schrik hebt voor een agressieve reactie van de dader, beslis je om het barpersoneel erbij te betrekken.
Met deze actie trek je de aandacht naar jezelf of iets anders terwijl je het slachtoffer toont dat die er niet alleen voor staat. Wanneer je merkt dat iemand zich in een situatie bevindt die grensoverschrijdend is, kan je bijvoorbeeld tussenkomen door te vragen of ze toevallig je gsm gevonden hebben, of ze je kunnen helpen met een wegbeschrijving… Je kan ook doen alsof je het slachtoffer kent: “Hey, lang geleden, hoe is het met jou?” Voorbeeld: Een jongere persoon zit op de bus. Achteraan maakt een groepje pesterige opmerkingen en je voelt dat ze dichterbij willen komen. Je gaat naast de jongere zitten en begint een praatje, alsof je deze persoon kent.
Afhankelijk van de situatie, kan je proberen om één van de twee personen af te zonderen. Zo vermijd je escalatie en geef je het slachtoffer de ruimte om te ontkomen aan het ongewenst gedrag. Je plaatst jezelf tussen hen in en zegt bijvoorbeeld: “Kan je me even tonen waar het toilet is?” of “Gaan we even een luchtje scheppen?” Voorbeeld: Tijdens de lunchpauze met collega’s is er een collega die voortdurend over porno praat en aan een andere collega blijft vragen welke porno die het liefste ziet. Je merkt dat die niet gediend is met de vraag en zegt: “kom je even mee een drankje halen uit de automaat?”
Deze actie vraagt wat lef, maar is zeer efficiënt omdat je meteen het grensoverschrijdend gedrag zichtbaar maakt. In plaats van de aandacht af te leiden richt je de aandacht net op wat er aan het gebeuren is. Je kan zowel het slachtoffer aanspreken en vragen of alles oké is en of je iets kan doen, als de pleger aanspreken op diens gedrag en aangeven dat dit niet oké is: “Hey, ik zie dat deze persoon jouw gedrag niet aangenaam vindt. Zou je hiermee kunnen stoppen?” Voorbeeld: Het is nieuwjaarsavond, een van je vrienden blijft voor de volledige groep maar grapjes maken over de onthullende outfit van die ene vriendin, die er duidelijk ook ongemakkelijk van wordt. Jij komt tussen en geeft aan dat de lol er nu wel af is.
Indien je je in een situatie bevindt waarbij het nogal moeilijk is om anderen te betrekken of ertussen te komen maar je toch iets wilt doen, is aanwezig blijven een goede optie. Zo breng je jezelf niet in gevaar en hou je toch mee een oogje in het zeil. Voorbeeld: Op straat wordt een vrouw ’s avonds laat gevolgd en aangesproken door een voorbijganger. Je hebt schrik om tussen te komen en blijft op een afstand in de buurt om mee de situatie verder op te volgen. Zodra je ziet dat de vrouw op de bus stapt en de man weggaat, fiets je verder.
Omstaandertraining
Samen met ZIJkant en Sensoa ontwikkelde we een vorming waar je stilstaat bij (het herkennen van) seksueel grensoverschrijdend gedrag en bij het belang van ingrijpen. De 5 A’s worden aan de hand van casussen ingeoefend. Deze vorming wordt gegeven door ZIJkant.
Meer info
Op zoek naar andere campagnes en tools?
Neem een kijkje naar onze thema's en de bijhorende campagnes en tools. Ze geven handvaten om gezonde relaties aan te gaan of andere te ondersteunen dit te doen.
Ontdek onze thema's